Татарский язык

ЗоЬрэнен ирка дала жиледей езелмичэ аккан уйчан-моцсу жыры кунеллэрне шундый билэп ал... ки. гуя без чынлап та йолдызлардан ицгэн ак канатлы фэрсштедэп Тукай догасын ишетквндай бул... Тукай безнен жыр сэнгагендэ узенэ аерым бик кадерле урын алып тор... Аныц халык кейлэрене жырлана торган «Зилэйлук», «Эллуки», «Туган теле» татар куцелендэ мецге саклан... Деньяньщ берэр почмагында еч татар яши икэн, алар очрашканда «Туган тел»не бергэлэп жырламыйча кал- мыйдардыр, мегаен, ченки «Туган тел» ул бетен дэньяга си- белгэи татар галэмен миллэт итеп саклаучы, берлаштеруче, япютучс гимн-ж;ырга куптэн инде эйлэн... (Э. Еники). 6. Прочитать глаголы, перевести. Сделать морфологический разбор каждого из них (охарактеризовать каждый аффикс). Алгаибыз, килмоячэклэрдер, кимсеимэ, укьп!, эйтмэссец, язган идегезмени, килэ торган иделэр, ашамыйсыцмыни, курмвдегез, утырганннар иде. 7. Составить диалог, используя в нем глаголы настоящего и будущего времени. 8. Прочитать пословицы, запомнить их. Определить вре­ мя глаголов: Ир-егет узе очен туа, иле эчен уло. Илдо чыпчык улми. Рэхет булса да торган жир, сагындыра туган ил. Илен сатып Я1110Г0Н ике ген0 кен яшэгэн. Эш курсэткэн ирне ил онытмас. Тырышкан табар, ташка кадак кагар. Эшлегэ кон житми, эш- сезгэ кон утми. Эишеклене иген баса, ошлексезне йокы баса. Ялгыз ял курмас, кумэк ару белмэс. Повелительное наклонение (Боерык фигыль) Повелительное наклонение выражает побуждение к како­ му-либо действию. Побуждение исходит от говорян][его и быва­ 54

RkJQdWJsaXNoZXIy MTY0OTYy